Zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza) to schorzenie, które najczęściej dotyka osób po 50. roku życia. Pierwszym jej objawem jest stopniowo narastający ból w okolicy biodra i pachwiny, często promieniujący również do kolana. Nieleczona może doprowadzić do całkowitego ograniczenia ruchomości stawów i konieczności przeprowadzenia operacji wszczepienia endoprotezy, czyli Staw biodrowy jest jednym z największych i najbardziej eksploatowanych stawów w ludzkim ciele. Przy pojawieniu się niepokojących dolegliwości z jego strony, takich jak sztywność, ucieplenie Wchodzi w skład chrząstek, skóry, mięśni, zębów, włókien i więzadeł. Substancja jest odpowiedzialna za elastyczność, nawilżenie i gładkość skóry, odpowiada za gojenie się ran, zrastanie kości. Bez kolagenu stawy nie mogą pracować prawidłowo. Ponadto kolagen chroni wątrobę, żołądek, nerki. USG – badanie ultrasonograficzne jest traktowane jako badanie przesiewowe, które w pierwszej kolejności może ustalić, czy staw biodrowy jest wykształcony prawidłowo. Badanie wykonuje się dwukrotnie. Za pierwszym razem w przeciągu pierwszych dwóch tygodni życia dziecka, a następne do 4 miesiąca życia. . Zwyrodnienie stawu biodrowego – profilaktykaCzy wiedziałeś o tym, że żelatyna może odnowić chrząstkę, a także zapobiec jej uszkodzeniu? Równie istotne jest spożywanie 2 litrów wody dzienie, aby utrzymać odpowiednie nawodnienie zwyrodnienia stawów, osteoartrozy i problemów mięśniowych dotyczy przede wszystkim kobiet. Jednym z najpowszechniejszych schorzeń jest zwyrodnienie stawu biodrowego, które znacząco pogarsza jakość życia i może prowadzić do poważnych chwilę na przeczytanie tego artykułu i dowiedz się jak objawia się zwyrodnienie stawu biodrowego i jak można łagodzić jego wywołuje zwyrodnienie stawu biodrowego?Zwyrodnienie stawu biodrowegolub też osteoartroza to schorzenie wpływające na stan chrząstki. Warto przypomnieć, że staw biodrowy to staw kulisty składający się z panewki i kości udowej, której głowa idealnie wpasowuje się we te są otoczone torebką stawową, włóknami i więzadłami, które łączą chrząstkę i amortyzują wstrząsy. Do zwyrodnienia stawu biodrowego może dojść na dwa sposoby: Zwyrodnienie związane ze zużywaniem się chrząstki wraz z wiekiem, do którego dochodzi około 60-65 roku życia. Zwyrodnienie wywołane problemem miejscowym związanym z niewystarczającym odżywieniem kości lub przemieszczeniem stawu. Ten rodzaj zwyrodnienia występuje najczęściej u osób około 30-35 roku życia. Jakie są inne powody zwyrodnienia stawu biodrowego? Uraz: do zwyrodnienia może dojść w wyniku urazu, wypadku, przemieszczenia lub nieodpowiedniego leczenia. Problemy naczyniowe: niewydolność układu sercowo-naczyniowego może prowadzić do zwyrodnienia stawu biodrowego. Wady wrodzone: dziecko może urodzić się z wadą wrodzoną, taką jak dysplazja czy zaburzenia hormonalne. Dysproporcje układu kostnego: zwyrodnienie stawu biodrowego dotyka na przykład osób, których nogi są różnej długości. Objawy zwyrodnienia stawu biodrowego Pierwszym objawem niemal wszystkich schorzeń artretycznych jest ból, jednak mimo tego co się powszechnie uważa, nie musi on występować bezpośrednio w pobliżu biodra, lecz na przykład w pachwinie. Ból ten może wręcz promieniować do dolnej części uda, kolan i pośladków. Przy poruszaniu możesz mieć wrażenie trzeszczących bądź chrupiących kości. Jeśli ból dotyczy tylko biodra, może być to problem związany z mięśniami. Gdy jednak wyraźnie przemieszcza się on w stronę pachwiny, jest to sygnał, że powodem jest zwyrodnienie stawu biodrowego. W początkowej fazie ból występuje tylko bezpośrednio po wysiłku fizycznym, nie jest zbyt intensywny i przechodzi po chwili odpoczynku. Wraz z rozwojem tego schorzenia ból staje się coraz bardziej uciążliwy i zaczyna uniemożliwiać wykonywanie codziennych czynności, takich jak chodzenie po schodach. Atak bólu może wystąpić nawet w nocy. Ból w okolicy pachwin stanie się piekący i intensywny. Jak zapobiec zwyrodnieniu stawu biodrowego?Niestety na zwyrodnienie stawu biodrowego nie ma wciąż lekarstwa, dlatego, gdy tylko pojawią się pierwsze objawy tego schorzenia, należy jak najszybciej im zapobiegać. Zacznij od prawidłowego odżywiania, aby zapewnić organizmowi odpowiednią dawkę substancji też wykonywać niezbyt wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, aby rozruszać trochę swoje stawy i mięśnie. Zawsze stosuj się do zaleceń lekarza i nie przesadzaj z lekami przeciwzapalnymi czy rozkurczowymi, gdyż w nadmiarze szkodzą one Twojej chcesz zapobiec zwyrodnieniu stawu biodrowego lub gdy objawy są jeszcze bardzo łagodne, możesz zacząć stosować się do poniższych rad. Poprawią one komfort Twojego życia: Utrzymuj optymalną wagę. Ćwicz codziennie i wybieraj aktywności, które nie obciążają Twoich bioder. Możesz na przykład spacerować, biegać lub pływać. Zwiększ dzienne spożycie witamin A, C i D, ponieważ stymulują one syntezę kolagenu. Wzbogać swoją dietę w cytrusy, mango, ananasy, marchewki, melony i truskawki oraz warzywa kalafiorowate, karczochy i czosnek, który jest skutecznym środkiem na opuchliznę stawów. Skutecznym środkiem na odbudowę chrząstki jest galaretka. Stosuj suplementy diety z magnezem. Substancja ta jest niezbędna dla zdrowia Twoich stawów. Pij co najmniej 2 litry wody dziennie. Nawodnienie organizmu jest konieczne dla dobrej kondycji chrząstki i stawów. Naturalnym sposobem na łagodzenie objawów zwyrodnienia stawu biodrowegosą suplementy diety zawierające siarczan glukozaminy. Zapytaj swojego lekarza, w jaki sposób składnik ten wpływa na wzmocnienie Twoich kości i stawów. To może Cię zainteresować ... Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoarthritis – OA) jest jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności w populacji osób starszych. Głównym objawem OA jest ból, który często utrudnia bądź uniemożliwia pacjentowi codzienną aktywność. Ból w chorobie zwyrodnieniowej ma głównie charakter receptorowy (nocyceptywny). Wybór odpowiedniego leku i jego dawkowania zależy od stopnia nasilenia dolegliwości bólowych. Przydatne w tym celu są liczne skale kliniczne oraz drabina analgetyczna przedstawiona przez Światową Organizację Zdrowia. W zależności od natężenia bólu wyróżnia się w niej trzy stopnie określające, jakie leki należy stosować. Paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) stosowane miejscowo są lekami pierwszego rzutu w łagodnej chorobie zwyrodnieniowej. W przypadku utrzymywania się dolegliwości, wskazane jest zastosowanie NLPZ ogólnoustrojowo. To najczęściej podawane leki w chorobie zwyrodnieniowej o wysokiej skuteczności. Mechanizm działania polega na odwracalnym blokowaniu enzymu cyklooksygenazy (COX), która ma dwie izoformy (COX-1, COX-2). W zależności od selektywności działania NLPZ można podzielić na: nieselektywne, bardziej selektywne względem COX-2 oraz wybiórcze względem COX-2. Z selektywności COX, parametrów farmakokinetycznych oraz spektrum działań pozacyklooksygenazowych wynikają różnice w działaniu poszczególnych NLPZ oraz ich efekty niepożądane. Wszystkie wspomniane leki należą do I stopnia drabiny analgetycznej. Kolejny stopień drabiny to słabe opioidy, z których najczęściej stosowany jest tramadol. Wykazano skuteczność tego leku, szczególnie w połączeniu z paracetamolem lub deksketoprofenem w leczeniu OA. Ostatni stopień drabiny to mocne leki opioidowe, które także znajdują się w zaleceniach leczenia OA, jednak ze względu na potencjał uzależniający nie są często stosowane w tej jednostce chorobowej. Poza leczeniem miejscowym i ogólnoustrojowym można stosować iniekcje dostawowe glikokortykosteroidów oraz wiskosuplementację kwasem hialuronowym. Inne stosowane substancje to: siarczan glukozaminy, chondroityny, hydrolizaty kolagenu, diaceryna oraz ekstrakty z awokado i soi, których efektywności i skuteczności jednoznacznie nie udowodniono. Na uwagę zasługuje choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa, w której szczególnie pomocne może być okresowe stosowanie miorelaksantów. R e k l a m aPOLECAMY Przewlekłe zespoły bólowe stanowią pięć z 11 chorób, które w największym stopniu wpływają na współczynnik lat przeżytych w niepełnosprawności (Years Lived with Disability – YLD) przedstawiony przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization – WHO). Zalicza się do nich chorobę zwyrodnieniową stawów (osteoarthritis – OA) oraz zespoły bólowe kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego [1, 2]. Choroba zwyrodnieniowa stawów, po chorobach układu sercowo-naczyniowego, stanowi najistotniejszą przyczyną niesprawności u osób starszych [3]. Zgodnie z definicją charakteryzuje się obecnością zmian w metabolizmie, strukturze oraz funkcjonowaniu całego stawu i tkanek w bezpośrednim jego sąsiedztwie – zmiany chorobowe dotyczą chrząstki stawowej, podchrzęstnej tkanki kostnej, błony maziowej, a także więzadeł i sąsiadującej tkanki mięśniowej [4]. Głównym objawem OA jest ból, który nasila się podczas obciążania chorego stawu oraz pojawia po okresie spoczynku. Dolegliwości związane z chorobą często utrudniają bądź nawet uniemożliwiają pacjentowi codzienną aktywność [5]. W zaawansowanej chorobie mogą występować w spoczynku oraz wybudzać chorego ze snu. Przyjmuje się, że głównym źródłem bólu w OA jest pobudzanie receptorów (nocyceptorów) zlokalizowanych w tkankach objętych procesem chorobowym oraz obniżenie progu ich pobudliwości, tzw. ból receptorowy. Część autorów sugeruje także istnienie komponenty bólu neuropatycznego [6, 7]. W zaawansowanym stadium choroby często konieczne jest wykonanie aloplastyki chorego stawu. Należy jednak zaznaczyć, że odpowiednie leczenie zachowawcze i farmakologiczne wykazuje dobre efekty kliniczne i zawsze powinno być stosowane jako pierwsze. Zgodnie z obecną wiedzą, nie istnieje metoda, która hamuje progresję choroby lub cofa obecne już zmiany [8]. W związku z tym głównym punktem końcowym w terapii osób z OA jest zmniejszenie dolegliwości bólowych pacjentów, przyspieszenie procesu rehabilitacji i umożliwienie powrotu do aktywności fizycznej oraz opóźnienie momentu, kiedy wskazane jest wdrożenie leczenia inwazyjnego. Poprzez dołożenie starań do zmniejszenia dolegliwości bólowych lekarz może w znacznym stopniu przyczynić się do poprawy jakości życia pacjenta [9]. Leczenie OA można podzielić na cztery kategorie: niefarmakologiczne (ćwiczenia, zmniejszenie masy ciała, edukacja chorych, stosowanie ortez), farmakologiczne (leki stosowane w formie miejscowej, ogólnoustrojowej bądź iniekcji), metody alternatywne i uzupełniające (ekstrakty z awokado i soi, akupunktura, suplementacja witamin) oraz chirurgiczne ( artroskopie, osteotomie czy aloplastyki) [5]. W artykule szerzej przedstawiono metody leczenia farmakologicznego. Drabina analgetyczna Światowej Organizacji Zdrowia Większość pacjentów z OA korzysta z różnych form leczenia farmakologicznego [10]. Wybór odpowiedniego leku przeciwbólowego oraz jego dawkowanie zależy od oceny stopnia dolegliwości bólowych pacjenta. W tym celu stosuje skale kliniczne, takie jak: Verbal Rating Scale (VRS), Visual Analogue Scale (VAS) czy Numerical Rating Scale (NRS). W 1987 r. WHO opracował schemat leczenia bólu w zależności od natężenia, czyli tzw. drabinę analgetyczną. Wyróżnia się niej trzy stopnie, przy czym pierwszy oznacza występowanie słabych dolegliwości bólowych (NRS 1–4), drugi – umiarkowanych (NRS > 4–6), a trzeci – najsilniejszych (NRS > 6). W przypadku bólu zaklasyfikowanego jako pierwszy stopień drabiny stosuje się: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), paracetamol oraz metamizol. Jeśli nie obserwuje się ustąpienia dolegliwości lub ból wyjściowo ma większe natężenie, wprowadza się leki z drugiego stopnia drabiny analgetycznej. Są to słabe opioidy, z których najczęściej stosowane są tramadol oraz nefopam. Równocześnie stosuje się leki z pierwszego stopnia drabiny, które działają synergistycznie oraz umożliwiają zmniejszenie dawek leków opioidowych. Do leków trzeciego stopnia zalicza się silne opioidy – morfinę, fentanyl, buprenorfinę, oksykodon i metadon. Leków z trzeciego stopnia nie należy łączyć z lekami z drugiego stopnia. Można natomiast rozważyć włączenie leków pierwszego stopnia. Na każdym etapie należy rozważyć dodanie leków z grupy koanelgetyków, które wzmacniają działanie przeciwbólowe. Ponadto wykazują skuteczność w leczeniu bólu neuropatycznego, którego składowa w bólu OA została wykazana [7, 11]. Szczególnie polecane połączenia leków, które istotnie zwiększają skuteczność i zmniejszają ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, to: NLPZ z opioidem, paracetamol z opioidem, paracetamol z NLPZ oraz paracetamol z tramadolem [12]. Drabina analgetyczna i leki należące do poszczególnych stopni przedstawiono w tabeli 1. Paracetamol Paracetamol, ze względu na skuteczność i dobry profil bezpieczeństwa, jest zalecany jako lek pierwszego rzutu w przypadku OA o łagodnym nasileniu [3]. Lek ten jest pozbawiony wielu działań niepożądanych NLPZ, będąc jednocześnie tak samo efektywny w uśmierzaniu łagodnego bólu. Dzienne dawki do 4 mg są bezpieczne, jednak należy zachęcać pacjentów do stosowania najmniejszych skutecznych dawek. U dużej liczby pacjentów dawka 1 mg dwa razy dziennie ma pozytywne działanie. W zaleceniach większości towarzystw naukowych paracetamol jest zaliczany do leków pierwszego rzutu w OA. Europejska Liga Przeciwreumatyczna (European League Against Rheumatism – EULAR) zarówno w wytycznych dla stawu kolanowego, jak i biodrowego zdecydowanie rekomenduje paracetamol. W wytycznych dla OA stawów ręki poziom rekomendacji jest słabszy [13]. Także wytyczne American College of Rheumatology (ACR) dla stawu kolanowego i biodrowego określają paracetamol jako lek względnie zalecany [13]. Zgodnie z wytycznymi Osteoarthritis Research Society International (OARSI) istnieją mocne dowody naukowe na skuteczność paracetamolu w OA stawu kolanowego kolana, jednak w przypadku stawu biodrowego skuteczność może być słabsza. W przeglądzie systematycznym Nelson i wsp. [13], podsumowującym wytyczne różnych towarzystw naukowych, paracetamol jest zaklasyfikowany jako lek zalecany w OA. Należy pamiętać, że mimo ogólnego bezpieczeństwa stosowania tego związku u osób nadużywających alkohol oraz pacjentów z chorobami wątroby, paracetamol może być hepatotoksyczny. Należy pamiętać, że nie wykazuje działania przeciwzapalnego, więc jeśli przyczyną bólu jest stan zapalny, należy zastosować NLPZ. W przypadku niepowodzenia terapii paracetamolem wprowadza się NLPZ lub leki z wyższych stopni drabiny analgetycznej [14]. Leki stosowane miejscowo W większości wytycznych towarzystw naukowych dotyczących leczenia OA miejscowe stosowanie NLPZ jest uwzględnione i zalecane [13, 15]. Zgodnie z zaleceniami OARSI i EULAR dla stawu kolanowego i stawów ręki oraz American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), istnieją mocne dowody naukowe na stosowanie NLPZ miejscowo działających w OA. Najczęściej są to: ketoprofen, diklofenak czy naproksen [1, 16]. Stosowanie substancji działających miejscowo jest możliwe w przypadku okolic położonych powierzchownie, aby stężenie leku w miejscu największego bólu było odpowiednie. Szacuje się, że przy zastosowaniu miejscowym lek osiąga ok. 5% stężenia w osoczu w porównaniu z formą doustną. W związku z tym ryzyko działań niepożądanych znacznie maleje [1]. Kapsaicyna Zgodnie z dostępnymi informacjami kapsaicyna nie ma działań niepożądanych oraz nie wchodzi w interakcje z lekami, chociaż jak każdy środek stosowany miejscowo może wywołać odczyny skórne. Kapsaicyna znalazła się na liście związków i metod zalecanych w niechirurgicznym postępowaniu w OA stawu kolanowego OARSI w aktualizacji z 2014 r. [17]. Niesteroidowe leki przeciwzapalne – leki najczęściej stosowane w chorobie zwyrodnieniowej Niesteroidowe leki przeciwzapalne są lekami stosowanymi do leczenia bólu o łagodnym i umiarkowanym stopniu nasilenia. Zgodnie z danymi są to najczęściej przepisywane leki przeciwbólowe [18]. Poza działaniem przeciwbólowym istotne jest także ich działanie przeciwzapalne, ponieważ w etiologii bólu i dolegliwości w OA wykazano obecność komponenty zapalnej [19]. Choć główny mechanizm działania wszystkich NLPZ jest podobny, poszczególne leki z tej grupy wykazują różnice w parametrach farmakologicznych, zróżnicowaniu selektywności względem cyklooksygenaz oraz spektrum działań pozacyklooksygenazowych. Niesteroidowe leki przeciwzapalne wykazują lepszą skuteczność w zmniejszaniu bólu niż paracetamol, mają jednak więcej działań niepożądanych [3]. Także pomiędzy poszczególnymi lekami ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest różne [20]. Mechanizm działania tych leków polega na odwracalnym blokowaniu enzymu cyklooksygenazy, która odpowiada za przekształcenia kwasu arachidonowego do prostaglandyn i leukotrienów [21]. Istnieją dwie izoformy cyklooksygenaz. Cyklooksygenaza 1 (COX-1) występuje w warunkach fizjologicznych i ma korzystne działanie na układ pokarmowy, regulację przepływu krwi w nerkach i działania płytek krwi. Druga forma, cyklooksygenaza 2 (COX-2), jest wydzielana głównie w odpowiedzi na prozapalne cytokiny, a produkty przemiany kwasu arachidonowego wpływają na zwiększenie przepuszczalności naczyń, obrzęk i ból. Za działania niepożądane odpowiada głównie hamowanie COX–1 [20]. Prostaglandyny odgrywają istotną rolę w etiologii stanu zapalnego oraz nocyceptywnym odbiorze bodźców bólowych. W odniesieniu do OA udowodniono, że powstałe w wyniku działania COX prostaglandyny (głównie prostaglandyna E2) stymulują produkcję interleukiny 6 (IL-6) przez komórki tkanki kostnej, co wtórnie nasila proces zapalny [22]. Poza działaniem na cyklooksygenazy, istotne znaczenie wydaje się mieć obniżanie przez NLPZ stężenia czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (vascular-endothelial growth factor – VEGF), który w zmienionej zapalnie błonie maziowej wpływa na angiogenezę i wykazuje dodatnią korelację z nasileniem progresji choroby i dolegliwości z nią związanych [23, 24]. Niesteroidowe leki przeciwzapalne wykazują zróżnicowaną selektywność względem cyklooksygenaz. Można je podzielić na: nieselektywne (działające zarówno na COX-1, jak i COX-2), bardziej selektywne względem COX-2 oraz działające wybiórczo na COX-2. Podział NLPZ z uwzględnieniem selektywności COX i stosowanych dawek przedstawiono w tabeli 2. Zgodnie z opinią i wytycznymi towarzystw medycznych, takich jak: OARSI, AAOS, ACR, dla stawu kolanowego biodrowego i stawów ręki oraz EULAR dla stawu kolanowego biodrowego i stawów ręki doustne NLPZ są skuteczne i szczególnie zalecane w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne zastrzega w rekomendacjach, że wdrożenie tych leków powinno być poprzedzone podjęciem próby leczenia paracetamolem [13]. W celu zmniejszenia ryzyka powikłań ze strony przewodu pokarmowego należy przede wszystkim wybierać wybiórcze lub preferencyjne NLPZ bądź izomery klasycznych NLPZ, takie jak np. deksketoprofen czy deksibuprofen, w najmniejszej skutecznej dawce, pamiętając o maksymalnych dawkach dobowych. Podczas jednoczesnego stosowania leków z grupy NLPZ i PPI uzyskujemy protekcję śluzówki przewodu pokarmowego. Ze względu na zwiększenie wartości pH może zmniejszać się wchłanianie NLPZ, co w konsekwencji może przekładać się na mniejszy efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny. Nie zaleca się stosowania u pacjentów przyjmujących NLPZ jako czynnika protekcyjnego H2-blokerów, ponieważ nie zapobiegają one tworzeniu się owrzodzeń mogą natomiast maskować objawy tego uszkodzenia [13]. Do głównych działań niepożądanych NLPZ zalicza się gastrotoksyczność, nefrotoksyczność, wzrost ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych. Do najczęściej stosowanych NLPZ nieselektywnych należą: ketoprofen, diklofenak oraz naproksen. Ketoprofen, poza standardowym działaniem na COX, hamuje zdolność przechodzenia leukocytów przez ścianę naczynia do miejsca stanu zapalnego oraz aktywność elastazy wydzielanej przez neutrofile. Jego przyjmowanie wiąże się ze stosunkowo dużym ryzykiem krwawień z górnego odcinkaprzewodu pokarmowego [20]. Zastępowanie leków racemicznych ich enacjomerycznie czystymi formami daje lepszy indeks terapeutyczny. Dobrym przykładem jest tutaj np.: deksketoprofen. Usunięcie z macierzystego ketoprofenu zbędnego izomera (lewoskrętnego) pozwala potencjalnie na: zastosowanie dawki 25 mg deksketoprofenu, aby osiągnąć ten sam efekt przeciwbólowy co ketoprofen 50 mg oraz możliwość zmniejszenia o połowę obciążenia metabolicznego i zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych. Może być też stosowany w przypadku bólu ostrego przed posiłkiem. Diklofenak jest jednym z najcześciej stosowanych NLPZ w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Podobnie jak ketoprofen hamuje zdolność przechodzenia leukocytów przez ścianę naczynia do miejsca stanu zapalnego. Naproksen również hamuje aktywność elastazy wydzielanej przez neutrofile. Wykazano, że w populacji chorych na OA stawu kolanowego, jako jeden z nielicznych nie powoduje zwiększenia ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej [25]. Meloksykam i nimesulid Meloksykam i nimesulid należą do grupy NLPZ bardziej selektywnych względem COX-2. Z tego względu leki te są pozbawione części działań niepożądanych nieselektywnych NLPZ. Zgodnie z danymi meloksykam jest drugim co do częstości stosowania NLPZ w Stanach Zjednoczonych w OA, reumatoidalnym zapaleniu stawów i młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów [26]. Zalicza się go do wybiórczych inhibitorów COX-2 [27]. Wykazano lepszą tolerancję meloksykamu w aspekcie powikłań z przewodu pokarmowego w porównaniu z nieselektywnymi NLPZ [28]. Zgodnie z badaniami na modelach zwierzęcych meloksykam w niskich i wysokich dawkach ma działanie chondroprotekcyjne. W wysokich zapobiega pogłębianiu się zmian w podchrzęstnej tkance kostnej [29]. Standardowa dawka w OA to 15 mg dziennie, jednak u osób starszych zaleca się stosowanie niższej dawki – 7,5 mg [18]. Możliwe jest dawkowanie raz dziennie [26]. Nimesulid Nimesulid jest kolejnym NLPZ, który może być stosowany do leczenia OA z dobrym efektem. Lek poza wpływem na COX ma także inne mechanizmy działania. Zmniejsza przyleganie neutrofilów do śródbłonka naczyń, cytoplazmatyczne stężenie metaloproteinaz oraz produkcję wolnych rodników [20]. Ponadto hamuje aktywność czynnika martwicy nowotworów oraz interleukin, ma działanie modulujące funkcje receptorów glikokortykosteroidowych i może wykazywać działanie przeciwhistaminowe [30]. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania stosowany jest ochronnie względem degeneracji chrząstki stawowej, co jest szczególnie istotne w OA. Nimesulid jest słabo kwaśny, w związku z czym ryzyko owrzodzeń górnego odcinka przewodu pokarmowego podczas jego stosowania jest mniejsze niż przypadku NLPZ o większej kwasowości. W przypadku tego leku odsetek powikłań z przewodu pokarmowego względem innych NLPZ jest stosunkowo niewielki [3]. Nimesulid jest szczególnie wskazany w leczeniu bólu po ekstrakcji zębów, ponieważ ze względu na preferencyjne działanie względem COX-2, nie osłabia funkcji płytek krwi w znacznym stopniu, a więc ryzyko krwawienia jest mniejsze niż w przypadku stosowania innych leków z tej grupy (30). Stosowanie tego leku powinno być także rozważone w przypadku zaostrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), gdyż nimesulid wykazuje działanie hamujące na kolagenazę (30). Lek wykazuje dużą skuteczność w leczeniu OA kręgosłupa, także ze względu na wpływ na kolagenazę oraz metaloproteinazy (30). W grupie pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego najbezpieczniejsze NLPZ to naproksen, deksketoprofen, meloksykam i nimesulid. W tabeli 3 przedstawiono schemat postępowania w przypadku pacjentów o zwiększonym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych. U pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów nie zaleca się stosowania indometacyny z uwagi na uszkadzające działanie leku na chrząstkę stawową. Spośród dostępnych NLPZ znacznym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie ze strony nerek charakteryzuje się piroksykam. Jest to lek o najdłuższym okresie półtrwania wynoszącym około 40 godzin, co powoduje, że nawet przy stosowaniu 1 raz na dobę ulega on kumulacji, czego konsekwencją może być uszkodzenie nerek. Dość długie okresy półtrwania posiadają też: naproksen 12-15 h oraz meloksykam 20 h. NLPZ o długim okresie półtrwania nie zaleca się u pacjentów powyżej 65 roku życia, gdyż jest to grupa pacjentów o najwyższym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych związanych z długotrwałą supresją wytwarzania endogennych prostanoidów. Im krótszy okres półtrwania (T1/2) tym krótszy czas zahamowania syntezy prostanoidów o działaniu cytoprotekcyjnym w przewodzie pokarmowym, nerkach i układzie krążenia. Dlatego leki z krótkim okres półtrwania uważa się za bezpieczniejsze. Okresy półtrwania (T½) wybranych NLPZ przedstawia tabela 4. U pacjentów, szczególnie w przypadkach gdy mamy do czynienia z bólem ostrym niezwykle istotnym parametrem, który powinien decydować o wyborze leku, jest czas po jakim od jego podania pojawia się efekt przeciwbólowy. Im szybciej lek rozpoczyna swoje działanie, tym lepiej. Równocześnie warto pamiętać, że im dłuższy okres pojawienia się efektu analgetycznego, tym wyższe ryzyko przyjęcia przez pacjenta wyższych dawek leku, co ma szczególne znaczenie w przypadku NLPZ dostępnych bez recepty. Tmax wybranych NLPZ pokazuje tabela 5. Słabe opioidy Tramadol jest lekiem zaliczanym do grupy słabych opioidów. Działa ośrodkowo jako agonista receptorów mi, kappa i delta. Hamuje także wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny w synapsach zstępującego przewodzenia bólu rdzenia kręgowego. W formie doustnej działa ok. pięciu razy słabiej niż morfina podana doustnie. Zgodnie z wytycznymi AAOS stosowanie tramadolu jest skuteczne i zasadne w OA. Także zalecenia ACR dla stawu kolanowego, biodrowego i stawów ręki uwzględniają w wytycznych stosowanie tramadolu. Zgodnie z przeglądem systematycznym podsumowującym wytyczne licznych towarzystw medycznych, tramadol jest lekiem rekomendowanym w leczeniu OA [13]. Decyzja o włączeniu leku zapada zwykle, kiedy działanie doustnych NLPZ jest niewystarczające lub ból uległ nasileniu. Terapia tramadolem często jest łączona z paracetamolem. Wykazano, że takie połączenie leków przyspiesza rozpoczęcie działania przeciwbólowego i wydłuża je [30]. Umożliwia także zmniejszenie dawek tych leków. Wykazano skuteczność działania tramadolu z paracetamolem w OA opornym na NLPZ i w nagłych zaostrzeniach bólu [30, 31]. W ostatnim czasie coraz powszechniej stosowane jest połączenie tramadolu z deksketoprofenem (niesteroidowy lek przeciwzapalny). W chwili obecnej na rynku dostępny jest jeden preparat łączący oba leki (Skudexa). Lek jest zarejestrowany do leczenia bólu od umiarkowanego do ciężkiego, w tym do bólu pooperacyjnego. Zgodnie z badaniami, ma szybki początek działania, długi okres półtrwania i dobry profil bezpieczeństwa [33]. Wykazuje skuteczność w leczeniu bólu somatycznego i trzewnego [33]. Na uwagę zasługuje fakt, że takie połączenie substancji pozwala na hamowanie bólu na różnych poziomach: NLZP wykazuje obwodowe i ośrodkowe działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, a słaby opioid hamuje przewodzenie bólu na poziomie zstępującego układu przewodzenia bólu rdzenia kręgowego [33][34]. Zgodnie z badaniami, połączenie 75 mg tramadolu i 25 mg ketoprofenu jest skuteczniejsze w uśmierzaniu bólu niż stosowanie osobno 100 mg tramadolu lub 25 mg deksketoprofenu [35]. Silne opioidy Silne leki opioidowe (wymienione w tabeli 1) są jedną z metod leczenia nasilonego bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Ze względu na swój potencjał uzależniający można je wprowadzić dopiero wtedy, gdy inne formy leczenia farmakologicznego okazują się nieskuteczne. Terapię zaczyna się od minimalnych dawek, stale monitorując pacjenta. Szczególną uwagę należy zachować w grupie osób starszych, ponieważ leki te zwiększają ryzyko upadków [5]. Stosowanie leków opioidowych znajduje uzasadnienie w wytycznych OARSI, ACR dla stawu kolanowego i biodrowego oraz EULAR dla stawu kolanowego i stawów ręki. Zgodnie z zaleceniami AAOS dowody na zasadność stosowania tych leków w OA są niejednoznaczne [13]. Inne metody leczenia choroby zwyrodnieniowej Glikokortykosteroidy w iniekcjach dostawowych Mogą być podawane łącznie z lekami przeciwbólowymi, np. lidokainą [5]. Nie zaleca się stosowania steroidów więcej niż 3–4 razy do roku [32]. Uznaje się, że efekt działania leków utrzymuje się 4–8 tygodni [5]. Wytyczne towarzystw medycznych generalnie rekomendują steroidy jako leki w OA, głównie stawu kolanowego i biodrowego, jednak nie są to mocne rekomendacje [13]. Wiskosuplementacja Wiskosuplementacja z wykorzystaniem preparatów kwasu hialuronowego jest stosunkowo nową metodą miejscowego leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów. Ze względu na dobry profil bezpieczeństwa i łatwość aplikacji jest coraz częściej wykorzystywana jako alternatywa lub wzbogacenie klasycznych terapii zachowawczych. Sugeruje się, że poprzez zmniejszenie dolegliwości bólowych pozwala na zredukowanie dawek leków przeciwbólowych, zarówno niesteroidowych, jak i opioidowych oraz opóźnia moment, kiedy konieczne jest wykonanie operacji wymiany chorego stawu lub wdrożenie innych procedur operacyjnych [33]. Stosowanie kwasu hialuronowego znajduje się w rekomendacjach OARSI oraz EULAR [13]. Symptomatic slow acting drugs in osteoarthritis (SYSADOA) Do leków z grupy SYSADOA (symptomatic slow acting drugs in osteoarthritis) zalicza się siarczan glukozaminy, chondroityny, hydrolizaty kolagenu, diacerynę oraz ekstrakty z awokado i soi. Zaleca się ich długotrwałe stosowane. Leki te wykazują synergizm działania z lekami anelgetycznymi [32]. Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa Zespół bólowy dolnego odcinka kręgosłupa jest jedną z najczęstszych dolegliwości w populacji osób dorosłych w Stanach Zjednoczonych. Ryzyko wystąpienia w ciągu całego życia wynosi ok. 84% [34]. Najczęstsze przyczyny to: choroby krążka międzykręgowego, zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzykręgowych oraz krzyżowo-biodrowych. W aspekcie leczenia farmakologicznego OA kręgosłupa leczy się podobnie do OA stawów obwodowych. W związku z tym powszechnie stosuje się paracetamol, NLPZ oraz leki opioidowe. Jedynym wyjątkiem jest częste stosowanie leków z grupy miorelaksantów w okresie zaostrzenia dolegliwości bólowych. Wykazano ich skuteczność w zniesieniu napięcia mięśni przykręgosłupowych i zmniejszenia dolegliwości bólowych w zespołach bólowych dolnego odcinka kręgosłupa, bez względu na etiologię. Nie ma jednak wystarczających dowodów na skuteczność stałego przyjmowania miorelaksantów [35, 36]. Podsumowanie Choroba zwyrodnieniowa stawów jest jednym z największych problemów współczesnej medycyny. Na chwilę obecną nie istnieje lek hamujący progresję choroby lub cofający istniejące już zmiany. W związku z tym częstym końcowym etapem leczenia są aloplastyki stawów. Leczenie farmakologiczne jest ukierunkowane na zmniejszenie dolegliwości bólowych pacjentów, przyspieszenie procesu rehabilitacji, umożliwienie powrotu do aktywności fizycznej oraz opóźnienie momentu, kiedy wskazane jest wdrożenie leczenia inwazyjnego, czyli przede wszystkim poprawienie jakości życia chorego. W celu osiągnięcia tych założeń stosuje się wiele substancji leczniczych: od paracetamolu i środków stosowanych miejscowo po niesteroidowe leki przeciwzapalne ogólnoustrojowo do słabych i silnych opioidów. Na każdym etapie można rozważyć włączenie koanalgetyków. Ostateczny wybór leczenia zależy od nasilenia bólu, chorób współistniejących i preferencji pacjenta. EDIT: Badania nad wywarem kolagenowym pokazują, że z powodu gotowania kości, w wywarze znajduje się nawet 10 razy więcej ołowiu, niż w wodzie kranowej, co może doprowadzić do zatrucia tym śmiercionośnym pierwiastkiem! Jeśli już bardzo chcecie stosować wywar, sugeruję nie używać do niego The risk of lead contamination in bone broth diets Sport to zdrowie. Przynajmniej ten rekreacyjny, o niewielkiej intensywności, uprawiany z głową, bez zbędnej napinki. Jak widać po tym opisie, niewiele ma to wspólnego ze wspinaczką. 😉 Wspinaczka uzależnia, nakręca, robi z nas fanatyków, a czasami… niszczy nasze ciała. Może nie jest aż tak źle jak w przypadku piłkarzy, ale wystarczy spojrzeć na statystyki żeby zrozumieć, iż wspinaczka (szczególnie uprawiana głupio) jest sportem bardzo kontuzjogennym. Najbardziej zagrożone są oczywiście palce, a w szczególności troczki i ścięgna, a więc struktury zbudowane między innymi z kolagenu, wydaje się więc logiczne, aby kolagen suplementować. Można kupować gotowe suplementy, ale można też zrobić coś, co nasi przodkowie robili od tysięcy lat – jeść posiłki zawierające wysoki poziom tego składnika. Najlepiej jednak upichcić wywar kolagenowy. Najwięcej kolagenu znajduje się szpiku, ścięgnach, stawach, a więc strukturach, które trudno spożyć na żywca, no chyba że ma się twarde zęby i masę czasu… Wg mnie najlepiej jednak te części ciała jeszcze do niedawna żywych istot ugotować, robiąc kolagenowy wywar. Przepis na wywar kolagenowy: Do 5 litrowego gara wrzucamy porąbane kości wołowe, nóżki wieprzowe (UWAGA – U GÓRY!), a nawet wieprzowe skórki, chociaż te trudno zdobyć. Oczywiście celujemy w produkty ekologiczne. Zalewamy wodą do pełna. Dodajemy dwie łyżki octu jabłkowego, kilka ziaren pieprzu, ziela angielskiego i liści laurowych. Gotujemy.. . i tutaj jest kilka szkół, od 3 godzin do nawet 48. Oczywiście na bardzo małym ogniu. Po ugotowaniu odcedzamy, czekamy do lekkiego wystygnięcia, po czym oskrobujemy kolagen, chrząstki, wyciągamy radośnie trzęsący się szpik kostny. Oczyszczone kości wywalamy. Zeskrobane części kroimy na małe kawałeczki, wrzucamy to z powrotem do wywaru, zagotowujemy i odstawiamy do ostygnięcia. Jeszcze ciepłe porcjujemy, wlewając np. do słoików, część pakujemy do lodówki, resztę do zamrażarki. W lodówce wywar zamieni się w galaretę (na górze pojawi się tłuszcz, ale jeśli użyliście ekologicznych składników, to tłuszcz ten nadaje się jak najbardziej do jedzenia, więc nie wyrzucamy go). Wywar kolagenowy w lodówce może stać około tygodnia. Dodajemy go do zup, po wcześniejszym zmiksowaniu w mikserze/blenderze. Co nam daje jedzenie wywaru kolagenowego? Kolagen poprawia stan naszych stawów i ścięgien Przyspiesza regenerację skóry Jest korzystny przy nietolerancjach pokarmowych i alergiach Poprawia działanie systemu odpornościowego Naprawia ścianki naszych jelit (to związane jest z przeciwdziałaniem alergiom pokarmowym, ale nie tylko) I coś dla pań – zmniejsza cellulit Żelatyna powstająca z kolagenu zawiera między innymi glutaminę i prolinę, a więc aminokwasy niezbędne przy budowaniu mięśni i ścięgien. Oczywiście nie liczcie na to, że po zaledwie jednej kolagenowej zupie będziecie znowu mogli bezboleśnie zapinać łuczek na brzytewkach, albo w bikini będziecie mogły paradować przed śliniącymi się młodzieńcami. Do tego potrzeba co najmniej dwóch zupek. 😉 Jednak najlepiej jest wprowadzić ten produkt na stałe do naszego jadłospisu i po prostu raz na tydzień/dwa przyrządzać wywar, aby potem dodawać go sobie regularnie do gotowanych zup. W kilkumiesięcznej perspektywie na pewno poczujemy różnicę. Nie zapomnijcie dodać wit. C, np. w postaci zielonej pietruszki! Tutaj co nieco nt. badań naukowych nad wpływem żelatyny z witaminą C na syntezę kolagenu u sportowców. Dieta i suplementacja 299,00 zł EDIT: edit już nie jest taki dramatyczny jak pierwszy, ale myślę że nie mniej ważny. Przeprowadzono badania nad składem wywarów kolagenowych. Zawartość aminokwasów w wywarach jest o wiele niższa, niż w suplementach kolagenowych. Nawet w wywarach “fabrycznie” przygotowanych zawartość aminokwasów jest niedostateczna. Źródło: Bone Broth Unlikely to Provide Reliable Concentrations of Collagen Precursors Compared With Supplemental Sources of Collagen Used in Collagen Research. Jeśli interesuje Cię produkt zabezpieczający pełne zapotrzebowanie kolagenu: Analizowania dowiodły, iż w naszym kraju aż 8 milionów ludzi choruje na dolegliwość zwyrodnieniową, która zazwyczaj w rezultacie końcowym prowadzi do uszkodzenia pracy jakiegoś stawu. Wtedy pojawia się zaburzenie między degeneracją oraz syntezą tkanki stawowej i podchrzęstnej powłoki kostnej. Jakie są najpopularniejsze sygnały zwyrodnienia stawów? Odpowiedź brzmi: Ból Sztywność stawów, która pojawia się rano oraz trwa blisko pół godziny Trudność poruszania danego stawu Kłopot stabilności stawu Przykurcz stawu Nieprawidłowa oś kończyny Z powodu wymienionych wyżej kłopotów może dojść do schorzeń sylwetki, chodu i dysfunkcji różnych stawów. Stawy, jakie są najczęściej zajęte przez dolegliwość to stawy: biodrowe, kolanowe, rąk, kręgosłupa. Jak leczyć dolegliwość zwyrodnieniową stawów? Leczenie dolegliwości zwyrodnieniowej stawów możemy rozłożyć na: leczenie operacyjne, usprawniające, farmakologiczne i edukację pacjenta oraz jego bliskich. Leczenie operacyjne Leczenie operacyjne wykorzystywane jest gdy dolegliwość jest obecnie w bardzo rozwiniętym stadium. Gdy pomimo leczenia zachowawczego chory nadal czuje dotkliwy ból oraz wadę specjalista podejmuje o skierowaniu go na operację. Najlepiej, gdy cały staw biodrowy lub kolanowy zostanie wymieniony (endoprotezoplastyka). Leczenie usprawniające Pacjent może rozpocząć leczenie usprawniające, które wybierane jest przez lekarza (lekarza, lub fizjoterapeutę). Dzięki temu może się zwiększyć siła mięśniowa, a co za tym idzie zakres ruchu w stawie. To wszystko powoduje zwolnienie zmian zwyrodnieniowych. Właściwe ćwiczenia sprawiają, iż osłabiają się także dolegliwości bólowe. Wyniki dają również zabiegi fizykalne np. termoterapia (nagrzewanie), krioterapia, magnetoterapia i ultradźwięki. Leczenie farmakologiczne W wypadku łagodnej dolegliwości zwyrodnienia stawu wykorzystuje się najczęściej miejscowe środki przeciwzapalne. Pacjentom powszechnie daje się paracetamol. Środek tenże powoduje zdecydowanie mniej efektów ubocznych niż doustne niesteroidowe środki przeciwzapalne (NLPZ). Stosuje się je wtedy gdy paracetamol jest za słaby. Wykorzystuje się także inhibitory oraz cyklooksygenazy. Ze średnim, lub dużym uciskiem zwyrodnienia stawów dobrze radzą sobie kortykosteroidy. Lekarz z zasady poleca stosowanie od 3 do 4 iniekcji w przeciągu całego roku. Chory winien w tym okresie wykonywać przeróżnego typu ćwiczenia, które wzmocnią mięśnie oraz poprawią usposobienie. Edukacja pacjenta oraz jego bliskich Uświadomienie choremu i jego rodzinie czym jest dolegliwość zwyrodnieniowa stawów jest bardzo ważne. Niezwykle istotne są ćwiczenia ruchowe, odpowiednia, wartościowa w witaminy dieta . Należy wiedzieć, iż ważne są elementy mające wartości antyoksydacyjne witamina E, C i D3. Elementem wpływającym na pojawienie się zwyrodnienia stawów jest otyłość. Co wspomaga regenerację stawów? Aktualnie szeroko popularna jest suplementacja specyfikami, które pomagają przy regeneracji tkanki. Wśród tych środków znajdują się naturalne substancje takie jak kolagen na stawy, kwas hialuronowy, glukozamina, chodroityna, jakie są składnikami budulcowymi stawów. Środki te zawierają również elementy o działaniu przeciwzapalnym (np. bromelaina) i łagodzące dolegliwości bólowe (np. owoce dzikiej róży).Przykładowym specyfikiem, który wspiera odbudowywanie tkanki oraz działa przeciwzapalnie jest Animal Flex. Środek tenże zawiera w sobie naturalny, hydrolizowany kolagen na stawy i wyciąg dzikiej róży. Kolagen odpowiada za odpowiednie funkcjonowanie naszych stawów. Im człowiek jest starszy jego zawartość w formach tkanki chrzęstnej obniża się. Hydrolizowany naturalny kolagen na stawy pomaga prawidłowo działać tkance stawowej (potwierdzono to wieloma badaniami). To, jak działa środek Animal Flex zostało potwierdzone aż w szesnastu niemieckich ośrodkach. W wykonanych badaniach uczestniczyło 108 chorych (z czego 76 stanowiły kobiety, a 32 mężczyźni), którzy zmagali się z dolegliwością zwyrodnienia stawów. Takie badanie prowadzono prze dwanaście tygodni. Stawy kolanowe były wtedy obserwowane pod względem sztywności, zmniejszenia ich pracy oraz bólowi. Po 8 tygodniach zauważono poprawę u pacjentów. Dodatkową korzyścią Animal Flex jest to, iż nie tylko odbudowuje chrząstkę stawową oraz utrzymuje elastyczność stawów. Sprawia, iż włosy skóra oraz paznokcie stają się zdrowe oraz trwałe. Dolegliwość zwyrodnieniowa stawów – to warto wiedzieć Dolegliwość zwyrodnieniowa stawów (artroza) jest niezwykle popularną chorobą, z powodu której co roku miliony ludzi udają się do specjalisty (we Francji cierpią na nią aż 4 miliony osób, w Polsce – ok. 2 milionów). Dla przemysłu farmaceutycznego jest kurą znoszącą złote jaja, wykorzystywaną do granic przyzwoitości, co doprowadziło do wybuchu skandalu ze środkiem Vioxx (środek przeciwzapalny wykorzystywany w leczeniu ucisku wywołanego artrozą, w 2004 r. wycofany z rynku, bo stanowił niebezpieczeństwo dla serca). Dolegliwość zwyrodnieniowa stawów przejawia się bolesnością, obrzękiem, upośledzeniem elastyczności jednego czy paru stawów.

wstrzykiwanie kolagenu w staw biodrowy